Pandemi ve Yaşlanma

Karantina, Kapatılma, Kriz

Senex: V. Lisansüstü Yaşlılık Çalışmaları Kongresi 29-30 Ekim 2021 tarihlerinde çevrimiçi olarak gerçekleştirilecektir. Senex kongrenin 2021 yılı teması Pandemi ve Yaşlanma: Karantina, Kapatılma, Kriz olarak belirlenmiştir.

Dünya sağlık Örgütü (DSÖ) 2020 yılının Mart ayına gelindiğinde Covid-19 virüsünün yayılımını değerlendirerek onu küresel bir salgın olarak tanımladı. Önce Asya’dan ardından Avrupa’dan gelen bilgilerde Covid-19 kaynaklı can kayıpları yaş gruplarına göre sunuluyordu. Virüsten etkilenenlerin ve yaşamını yitirenlerin çoğunlukla yaşlılar olduğu vurgulanıyor; yaşlı insanların korunması gerektiği konusunda çağrılar yapılıyordu. Nitekim İtalya’da kayıpların bir hayli yüksek olmasının nedeni İtalya’nın Avrupa’nın en yaşlı ülkesi olmasına bağlanmıştı. Oysa sonrasında yöneticilerin verdiği hatalı kararların can kayıplarını artırdığı öğrenilecekti.

Birçok ülke pandemiyi durdurmak amacıyla tedbirler almaya başladılar. Bunlar virüsün yayılmasını engellemek üzere insanların hareketliliğini kısıtlamaya yönelik tedbirlerdi. Zira mesele sadece bir sağlık sorunuyla sınırlı değildi, yaşananlar aynı zamanda toplumsal bir krizdi. Türkiye’de ise “evde kal”, “ellerini yıka” ve “maske tak” çağrıları yapılıyor; yurttaşların dikkatli olması isteniyordu.

Türkiye’de ilk vakanın tespit edilmesinden 10 gün sonra, 21 Mart 2020 tarihinde yaşlıların sokağa çıkmaları yasaklandı. Bu karardan yaklaşık 1 ay sonra 20 yaş altındaki insanlara yönelik kısıtlamalar getirildi. Bu süreçte, Türkiye, kronolojik yaşa bağlı olarak yasak ve karantina uygulayan ilk ülkeydi.

Küresel düzeyde son bir yıl içinde yaşananları düşündüğümüzde Covid-19 pandemisi dünyayı birçok açıdan değiştirdi. Pandemi sırasında ageism (yaş ayrımcılığı) yaygınlaştı. Süresiz, sınırsız ve denetimsiz biçimde uygulanan kapatılma, yaşlı insanların haklarını ihlal etmekle kalmadı. Aynı zamanda yaşlıların, yaşlılığın ve yaşlanmanın toplumsal görünümlerini dönüştürdü. Yaşlılar tehlike altındaki insanlar olmaktan çıktı, tehlikeli insanlar olarak damgalandı. Oysa yaşlılar homojen toplumsal bir grup değil; yaşlılık dönemi ve yaşlanma deneyimi bir hayli özgün. Toplumsal köken yaşlanma sürecini derinden etkiliyor, farklılaştırıyor, çeşitlendiriyor.

Covid-19 pandemisi küresel düzeyde yaş ayrımcılığını yaygınlaştırdı, yaşa iliştirilen negatif tutumları ve yaşlılara karşı sergilenen davranışları da dönüştürdü. Böylesi bir dönüşüm kuşaklararası dayanışmayı derinden sarsıyor. Çocuklar, gençler, yetişkinler ve yaşlılar arasında derinleşen ayrım, yaşa dayalı olarak parçalanmış bir toplumun göstergesi. Oysa küresel demografik eğilimler, içinde bulunduğumuz yüzyılda, çocuklar, gençler ve yetişkinlerin ömürlerini daha fazla yaşlı olarak geçireceğini ortaya koyuyor.

Karantina, kapatılma, krizlerle geçen pandemi dönemi düşünüldüğünde, acaba böylesi bir türbülans çağında yolumuzu nasıl bulacağız? Kuşaklararası dayanışmayı tesis etmek için mekanı ve hizmetleri nasıl dönüştürebiliriz? Kuşakların bir arada katılımını nasıl sağlayabiliriz? Ayrımcılıkla etkin biçimde nasıl mücadele edeceğiz? Krizlerde, karantina ve kapatılma dönemlerinde edindiğimiz birikim yaratıcı ve kapsayıcı tasarım için bir davet olabilir mi? Pandemide farklı kuşakların bakım ihtiyacını karşılamak için hak temelli hizmetleri üretmek mümkün mü? Hayatın her alanında hızla etkinleşen bilgi ve iletişim teknolojileri eşitsizliklerle mücadelede etkin bir araç olabilir mi? Yerel yönetimlerin pandemi döneminde edindikleri deneyim yaş dostu çevreleri ve hizmetleri geliştirmede katkı sağlar mı? Bilim insanları ve araştırmacılar pandemi döneminde ne yaptılar? Pandemi araştırma deneyimlerini nasıl etkiledi? Karantina, kapatılma ve krizler araştırma deneyimine ne tür bir dönüştürücü etki yaptı?

Tüm bu sorular ve daha fazlası bulguya dayalı olarak yanıtları bekliyor. Hızla yaşlanma sürecindeki bir toplumun çocukları, gençleri, yetişkinleri ve yaşlıları, kısacası günümüz kuşakları ve geleceği için, pandemi ve yaşlanma Senex kongresinde tartışmaya açılıyor. Sosyal, idari ve beşeri bilimler, sosyoloji, psikoloji, gerontoloji, sosyal hizmetler, iletişim, iktisat, kamu yönetimi, tarih, felsefe, coğrafya, arkeoloji, sanat, hukuk ve mimari gibi disiplinlerin, pandemi ve yaşlanma başlığında söyleyecekleri tüm sözleri için Senex Kongre 29-30 Ekim 2021 tarihlerinde sizleri buluşmaya davet ediyor.